Neufahrwasser

Nowy Port (kaszb. Fôrwôter, niem. Neufahrwasser) – osiedle Gdańska położone przy ujściu Martwej Wisły. Graniczy od zachodu z Brzeźnem, od południa z Letnicą, a przez Martwą Wisłę ze Stogami z Przeróbką. Dzielnica ma charakter mieszkaniowo-portowy, dawniej mieszkaniowo-portowo-przemysłowy. Wzdłuż nabrzeży rozciągają się tereny Portu Gdańsk.

Dawniejsza, niemiecka nazwa dzielnicy „Neufahrwasser” pochodzi od Neues Fahrwasser, czyli „nowy tor wodny” i w XVIII wieku oznaczała pierwotnie akwen pomiędzy wybrzeżem w Nowym Porcie a wyspą w miejscu dzisiejszego półwyspu Westerplatte, obecny Kanał Portowy. Nazwę tę przeniesiono następnie na powstającą od 1772, położoną nad Kanałem Portowym osadę. W języku polskim pod koniec XIX wieku zaczęto używać nazwy w brzmieniu Nowyport lub Nowy Port, co dobrze określało dzielnicę w stosunku do „starego” portu Gdańska położonego na Motławie.

W 1454 tereny Mierzei Wiślanej zostały przyznane Gdańskowi Wielkim Przywilejem. Gdańsk wszedł w posiadanie tych obszarów w XVII/XVIII wieku.

Nowy Port został lokowany pod koniec XVIII wieku, jako osada portowa konkurencyjna dla Gdańska, jednak osada rybacka istniała już tu wcześniej, przynajmniej od XVI wieku. W XVI wieku na terenie obecnego Nowego Portu odbyła się bitwa pomiędzy wojskami króla Polski Stefana Batorego a miastem Gdańsk, zakończona ugodą. Od tego czasu Nowy Port, leżący faktycznie poza Gdańskiem, był przez Gdańsk lub przez cystersów kontrolowany.

W 1698 został założony cmentarz u zbiegu ulic Władysława IV i Wyzwolenia, na którym chowano żołnierzy z załogi Szańca Zachodniego, a od końca XVIII wieku także mieszkańców, zarówno protestantów jak i katolików. Teren cmentarza był powiększany, po 1855 był przeznaczony już wyłącznie dla ewangelików (katolicy otrzymali odrębny cmentarz). Został zamknięty po 1945 i następnie zlikwidowany, a na jego miejscu powstał skwer.

W 1772, podczas pierwszego rozbioru Polski, teren Nowego Portu, w przeciwieństwie do Gdańska, znalazł się na terenie Prus i powstała w nim komora celna. Władze pruskie, pragnąc zdobyć Gdańsk, chciały osłabić go ekonomicznie, stąd zbudowały pod koniec XVIII wieku osadę portową i zachęcały kapitanów statków, by towary zostawiali już w Nowym Porcie, a nie w Gdańsku. W 1793 również Gdańsk znalazł się w granicach Prus, co spowodowało brak granicy pomiędzy Nowym Portem a Gdańskiem. Ponieważ nie było sensu utrzymywać dwóch portów w tak niewielkiej odległości od siebie, połączono w 1806 oba kapitanaty, tworząc de facto jeden port.

Coraz większy tonaż budowanych statków oraz niski stan rzek Wisły i Motławy spowodował konieczność przebudowy portu gdańskiego (na Motławie) jednakże już w 1807 okazało się, że port w Gdańsku będzie zbyt mały. Spowodowało to wzrost znaczenia portu w Nowym Porcie, który mógł przyjmować znacznie większe jednostki. W 1812, podczas wojen napoleońskich, na teren państwa pruskiego wkroczyli Rosjanie, oblegając w styczniu 1813 Nowy Port, broniony przez wojska francuskie. Osada wyszła z oblężenia zrujnowana, po wojnie jednak nastąpił wielki rozwój osady, a w szczególności portu.

W 1814 w Gdańsku utworzono zarząd policji, który w swoim zasięgu działania miał nie tylko miasto Gdańsk, ale również nieleżący jeszcze w granicach miasta Nowy Port, którego niewielka część, biorąc pod uwagę granice dzielnicy po reformie z 1992, została włączona do miasta już 17 marca 1814.

W 1817 Nowy Port został przyłączony do Gdańska, a znajdujący się na terenie dzielnicy port morski stał się drugim portem w mieście. Wówczas to Nowy Port zaczął rozwijać się jeszcze bardziej dynamicznie niż wcześniej. W 1831 Gdańsk nawiedziła epidemia cholery. Epidemia ta na terenie miasta rozpoczęła się na terenie Nowego Portu, gdzie zaczęli chorować na nią robotnicy.

W 1840 port w Nowym Porcie przestał oficjalnie istnieć jako osobny obiekt, gdyż został połączony z portem na Motławie. Dość istotnym impulsem do fuzji stała się ostra zima, która spowodowała odcięcie tradycjnej drogi do portu na Motławie i konieczność przepływania przy nabrzeżu Nowego Portu (Martwą Wisłą). W latach 40. XIX wieku do Nowego Portu zaczęła docierać komunikacja publiczna. Powozy były własnością prywatną, ale kursowanie było kontrolowane przez miasto. W tym samym czasie na terenie portu zadebiutowały parowe holowniki, które spowodowały znaczny wzrost przepustowości portu. W 1848 nastąpił bunt robotników portowych, którzy wcześniej holowali statki ręcznie. Władze miejskie zawiesiły działalność służb holowniczych. Holowniki wróciły jednak do służby już w 1849.

W 1855 katolicy otrzymali własny cmentarz u zbiegu ulic Wolności i Góreckiego, który funkcjonował tylko do 1886. W 1928 jego teren został przekształcony w park, a w latach 60. XX wieku na jego miejscu zbudowano betonowy obiekt usługowy. Nowy cmentarz katolicki został uruchomiony w 1866 przy ul. Góreckiego i funkcjonuje nadal (cmentarz w Nowym Porcie). W latach 20. XX wieku został powiększony w kierunku wschodnim.

W latach 60. XIX wieku gdański port przeżywał trudności gospodarcze, związane z zaniedbaniami i niedoinwestowaniem. W petycji do władz władz pruskich stwierdzono, że w Prusach nie ma drugiego portu, który musi obsługiwać taką ilość statków (około 3000 rocznie) i jednocześnie byłby tak zaniedbany. Gdańska korporacja kupiecka żądała przesunięć środków inwestycyjnych z małych portów na terenie Pomorza Zachodniego na rzecz portu w Gdańsku. Mimo podwojenia żeglugi w Nowym Porcie, w latach 60. Port nie został rozbudowany. Jedyną istotną inwestycją była wybudowana w 1867 linia kolejowa, łącząca centrum Gdańska z Nowym Portem (linia kolejowa nr 249). Linia kolejowa oprócz tego, że spowodowała możliwość całorocznej pracy przeładunkowej na kierunku ląd-statki, spowodowała też rozwój dzielnicy.

W 1891 zostały przyłączone grunty wsi Brzeźno (wokół Basenu Wolnocłowego).

W 1891 w Nowym Porcie powstała pierwsza linia tramwajowa, łącząca Nowy Port (obecny przystanek kolejowy Gdańsk Brzeźno) z Brzeźnem. Linia ta nie była połączona z żadną inną gdańską linią tramwajową. W 1894 otwarto latarnię morską, która oprócz wskazywania drogi okrętom i samolotom, posiadała kulę czasu umożliwiającą synchronizowanie zegarów. W 1899 w Nowym Porcie powstały Gdańskie Tramwaje Elektryczne, będące filią drezdeńskiego Towarzystwa Akcyjnego Kummer. Połączono wówczas sieci tramwajowe, przez co Nowy Port zyskał połączenie tramwajowe z Wrzeszczem przez Brzeźno oraz linię łączącą Nowy Port ze Śródmieściem, przechodzącą przez obecne tereny stoczniowe. W 1899 wybudowano również zajezdnię, służącą do dziś.

Szczególnie dynamiczny okres w rozwoju dzielnicy przypada jednak na początek XX wieku. W latach 1902-1909 w Nowym Porcie powstało 126 nowych budynków mieszkalnych, głównie przeznaczonych dla robotników, szybciej budowano tylko w znacznie większym terytorialnie i ludnościowo Wrzeszczu (364 domy). W 1906 dzielnica została skanalizowana.

Podczas I wojny światowej produkcja przemysłowa Nowego Portu była podporządkowana celom militarnym, a dotychczasowy port handlowy został przekwalifikowany na port wojenny.

Po wejściu w życie postanowień traktatu wersalskiego Gdańsk stał się wolnym miastem, port został przekazany w zarząd Rady Portu i Dróg Wodnych. Opuszczone przez wojsko koszary przy ul. Kasztanowej/Oliwskiej zostały 11 marca 1922 przyznane na własność rządowi polskiemu, który urządził w nich tzw. etap emigracyjny. W późniejszych latach w obiekcie tym znajdowało się wiele mieszkań zajmowanych przez obywateli polskich pracujących w Wolnym Mieście Gdańsku, świetlica Związku Polaków, szkoła podstawowa Macierzy Szkolnej, sala sportowa, Dom Harcerza oraz kaplica pw. Matki Boskiej Częstochowskiej, której rektorem był ks. Marian Górecki.

W 1928 zajezdnia w Nowym Porcie została zbudowana od podstaw i w tym kształcie istniej bez większych zmian do dziś. W 1929 przeniesiono torowisko z terenów stoczniowych na obecną ulicę Marynarki Polskiej – linia ta otrzymała taki przebieg, jaki ma obecnie.

1 września 1939 ostrzał z okrętu Schleswig-Holstein, cumującego w Nowym Porcie oraz z Latarni Morskiej rozpoczął II wojnę światową. Wielu Polaków mieszkających w dzielnicy zostało w tym dniu aresztowanych. Równocześnie władze niemieckie przejęły dawny kompleks koszarowy przy ul. Kasztanowej/Oliwskiej, gdzie powstał obóz przejściowy Nowy Port (Zivilgefangenenlager Neufahrwasser) oraz komenda obozów jenieckich, pod którą podlegały jeszcze dwa inne obozy na Pomorzu (do 31 marca 1940). W lutym 1945 z Nowego Portu rozpoczęła się ewakuacja niemieckiej ludności Gdańska.

30 marca 1945 do Nowego Portu wkroczyły wojska radzieckie. W wyniku działań wojennych port został doszczętnie zniszczony.

Za: http://pl.wikipedia.org

Danzig und umgegend.

Wydawca: Rud. Rogorsch Wydana: Danzig

Zdjęcie z  1877 (!!)  przedstawia latarnię morską, która wskazywała wejście do Nowego Portu.

Latarnia została umieszczona na wschodnim molo, dokładnie 1 kwietnia 1843 roku.  Zabytek zmodernizowano w latach 30. XX w. a niestety wymieniono na całkowicie nową konstrukcję w 2012 roku.

Poniżej rewers kartonika na którym umieszczono zdjęcie.

Westerplatte – Leuchtthurm.

Wydawca: Rommler & Jonas Wydana: Dresden Numer: 7 825t Nadana w dniu: 09.07.1898

Latarnia morska, która wskazywała wejście do Nowego Portu. Umieszczona została na wschodnim molo, dokładnie 1 kwietnia 1843 roku.  Zabytek zmodernizowano w latach 30. XX w. a niestety wymieniono na całkowicie nową konstrukcję w 2012 roku.

Neufahrwasser. Leuchtturm. No Dzg 155.

Wydawca: Dr. Trenkler Co. Wydana: Leipzig 1908 Numer: Dzg. 1.5 Nadana w dniu: 07.11.1909

Latarnia morska, która wskazywała wejście do Nowego Portu. Umieszczona została na wschodnim molo, dokładnie 1 kwietnia 1843 roku.  Zabytek zmodernizowano w latach 30. XX w. a niestety wymieniono na całkowicie nową konstrukcję w 2012 roku.

Poniżej ta sama pocztówka wydana w innych odcieniach kolorów.

Westerplatte – Leuchtturm. No 9 813

Wydawca: Louis Glaser Wydana: Leipzig Numer: 9 813 Nadana w dniu: 13.08.1901

Latarnia morska, która wskazywała wejście do Nowego Portu. Umieszczona została na wschodnim molo, dokładnie 1 kwietnia 1843 roku.  Zabytek zmodernizowano w latach 30. XX w. a niestety wymieniono na całkowicie nową konstrukcję w 2012 roku.

Neufahrwasser – Leauchtturm

Wydawca: Clara Bernthal Wydana: Danzig Nadana w dniu: 27.08.1914

Latarnia morska, która wskazywała wejście do Nowego Portu. Umieszczona została na wschodnim molo, dokładnie 1 kwietnia 1843 roku.  Zabytek zmodernizowano w latach 30. XX w. a niestety wymieniono na całkowicie nową konstrukcję w 2012 roku.

 

Neufahrwasser – Leauchtturm

Wydawca: Clara Bernthal Wydana: Danzig

Latarnia morska, która wskazywała wejście do Nowego Portu. Umieszczona została na wschodnim molo, dokładnie 1 kwietnia 1843 roku.  Zabytek zmodernizowano w latach 30. XX w. a niestety wymieniono na całkowicie nową konstrukcję w 2012 roku.

 

Neufahrwasser – Leuchtturm

Wydawca: Gebr. Freymann G.m.b.H Wydana: Danzig Nadana w dniu: 16.11.1909

Latarnia morska, która wskazywała wejście do Nowego Portu. Umieszczona została na wschodnim molo, dokładnie 1 kwietnia 1843 roku.  Zabytek zmodernizowano w latach 30. XX w. a niestety wymieniono na całkowicie nową konstrukcję w 2012 roku.

 

Neufahrwasser – Leuchtturm.

Wydawca: A.Z. Wydana: Danzig Nadana w dniu: Bez obiegu

Latarnia morska, która wskazywała wejście do Nowego Portu. Umieszczona została na wschodnim molo, dokładnie 1 kwietnia 1843 roku.  Zabytek zmodernizowano w latach 30. XX w. a niestety wymieniono na całkowicie nową konstrukcję w 2012 roku.

Neufahrwasser – Leuchtturm

Wydawca: Clara Bernthal Wydana: Danzig Nadana w dniu: 02.05.1920

Latarnia morska, która wskazywała wejście do Nowego Portu. Umieszczona została na wschodnim molo, dokładnie 1 kwietnia 1843 roku.  Zabytek zmodernizowano w latach 30. XX w. a niestety wymieniono na całkowicie nową konstrukcję w 2012 roku.

Neufahrwasser – Gruss aus Neufahrwasser

Wydawca: Rommler & Jonas Wydana: Dresden Numer: 7 822 Nadana w dniu: 28.08.1898

Dawniejsza, niemiecka nazwa dzielnicy „Neufahrwasser” pochodzi od Neues Fahrwasser, czyli „nowy tor wodny” i w XVIII wieku oznaczała pierwotnie akwen pomiędzy wybrzeżem w Nowym Porcie a wyspą w miejscu dzisiejszego półwyspu Westerplatte, obecny Kanał Portowy. Nazwę tę przeniesiono następnie na powstającą od 1772, położoną nad Kanałem Portowym osadę. W języku polskim pod koniec XIX wieku zaczęto używać nazwy w brzmieniu Nowyport lub Nowy Port, co dobrze określało dzielnicę w stosunku do „starego” portu Gdańska położonego na Motławie.

Coraz większy tonaż budowanych statków oraz niski stan rzek Wisły i Motławy spowodował konieczność przebudowy portu gdańskiego (na Motławie) jednakże już w 1807 okazało się, że port w Gdańsku będzie zbyt mały. Spowodowało to wzrost znaczenia portu w Nowym Porcie, który mógł przyjmować znacznie większe jednostki. W 1812, podczas wojen napoleońskich, na teren państwa pruskiego wkroczyli Rosjanie, oblegając w styczniu 1813 Nowy Port, broniony przez wojska francuskie. Osada wyszła z oblężenia zrujnowana, po wojnie jednak nastąpił wielki rozwój osady, a w szczególności portu.

Neufahrwasser – Hafeneinfahrt

Wydawca: Gebr. Freymann G.m.b.H Wydana: Danzig

Dawniejsza, niemiecka nazwa dzielnicy „Neufahrwasser” pochodzi od Neues Fahrwasser, czyli „nowy tor wodny” i w XVIII wieku oznaczała pierwotnie akwen pomiędzy wybrzeżem w Nowym Porcie a wyspą w miejscu dzisiejszego półwyspu Westerplatte, obecny Kanał Portowy. Nazwę tę przeniesiono następnie na powstającą od 1772, położoną nad Kanałem Portowym osadę. W języku polskim pod koniec XIX wieku zaczęto używać nazwy w brzmieniu Nowyport lub Nowy Port, co dobrze określało dzielnicę w stosunku do „starego” portu Gdańska położonego na Motławie

Poniżej ten sam widok na pocztówce wydanej przez B. & W.B. (Numer: 59 162; Nadana w dniu: 14.08.1907)

Neufahrwasser – Hafeneinfahrt

Wydawca: Stengel & Co. G.m.b.H. Wydana: Dresden

Dawniejsza, niemiecka nazwa dzielnicy „Neufahrwasser” pochodzi od Neues Fahrwasser, czyli „nowy tor wodny” i w XVIII wieku oznaczała pierwotnie akwen pomiędzy wybrzeżem w Nowym Porcie a wyspą w miejscu dzisiejszego półwyspu Westerplatte, obecny Kanał Portowy. Nazwę tę przeniesiono następnie na powstającą od 1772, położoną nad Kanałem Portowym osadę. W języku polskim pod koniec XIX wieku zaczęto używać nazwy w brzmieniu Nowyport lub Nowy Port, co dobrze określało dzielnicę w stosunku do „starego” portu Gdańska położonego na Motławie

Poniżej ten sam widok na pocztówce wydanej przez Louis Glaser (Wydana: Leipzig; Numer: 7 577)

Neufahrwasser – Hafen

Wydawca: Stengel & Co. G.m.b.H. Wydana: Dresden Numer: 41 723

Nowy Port.  Z lewej jedna z najpiękniejszych latarń Morza Bałtyckiego , mierząca 27 metrów wysokości, oddana do użytku w 1894 roku, wskazywała statkom wejście do portu gdańskiego do 1984 roku.

Latarnia jednocześnie była wieżą pilotów i mieściła na swym szczycie niezwykły instrument jakim była wtedy kula czasu. Jej podniesienie i spadek w każde południe pozwalał kapitanom statków na dokładne nastawianie chronometrów.

Latarnia Nowy Port przeszła do historii, gdy 1 września 1939 roku strzałami z niej to właśnie, a później z pancernika „Schleswig-Holstein” w kierunku polskiego Westerplatte Niemcy rozpoczęły II Wojnę Światową.

W 2004 roku latarnia otworzyła swoje podwoje dla zwiedzających. W jej wnętrzu podziwiać można pięknie zachowane stare historyczne urządzenia optyczne oraz wspaniałą wystawę latarnictwa morskiego. Zachwyca również widok z jej szczytu na Port Gdański, Westerplatte i całą Zatokę Gdańską aż po Gdynię i Hel.

W 2008 roku sławna XIX-wieczna kula czasu na Latarni została odrestaurowana i dziś pokazuje codziennie czas o godzinach 12, 14, 16 i 18-tej z dokładnością 1 sekundy błędu na 200 tysięcy lat!

Neuffahrwasser – Neur Leuchtturm und Lotsenstation

Wydawca: Kunst und Verlagsanstalt Schaar & Dathe Wydana: Trier Numer: 7 785 Nadana w dniu: Bez obiegu

Latarnia Morska Gdańsk Nowy Portzabytkowa, latarnia morska na polskim wybrzeżu Bałtyku, położona w dzielnicy Nowy Port miasta Gdańsk.

Latarnia znajduje się pomiędzy Latarnią Morską Hel a Latarnią Morską Gdańsk Port Północny.

Została zbudowana w latach 1893-1894, zastępując starszą latarnię. Latarnia jest wzorowana na nieistniejącej latarni z Cleveland w Stanach Zjednoczonych.

1 września 1939 strzałem z okna latarni dano znak żołnierzom znajdującym się na okręcie Schleswig-Holstein do rozpoczęcia ostrzału Westerplatte. Kilka chwil później z Westerplatte padły dwa strzały – pierwszy chybił. Drugi był już celny i trafił w budynek latarni. Do dziś widać miejsca z nową jasną cegłą.

Wraz z uruchomieniem latarni w gdańskim Porcie Północnym, w 1984 roku została wyłączona. W 2004 roku latarnię otwarto dla zwiedzających.

Na szczycie latarni widać Kulę Czasu – urządzenie używane w XIX wieku do ustawiania chronometrów okrętowych.

W portach, które dysponowały kulą czasu, o 12 w południe można było skorygować wskazania chronometrów. Dokładnie o 11.55 żelazną kulę wciągano ręcznie za pomocą korbki do połowy masztu. Dokładnie o 11.58, także ręcznie, kulę wciągano na szczyt masztu. Punktualnie o godzinie 12.00 odbierano telegraficzny sygnał z obserwatorium astronomicznego (w Gdańsku odbierano sygnał z Berlina). Pod wpływem impulsu generowanego przez sygnał uwalniał się zaczep kuli, która spadała, dając sygnał kapitanom statków. Kapitanowie statków w porcie i na redzie mogli dzięki temu dostroić chronometry. Na świecie zachowało się zaledwie kilka egzemplarzy, m.in. w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych i Nowej Zelandii.

Gdańska kula czasu była to stalowa kula średnicy 1,5 metra, ważąca 75 kg, umieszczona na trzymetrowym maszcie ponad kopułą latarni morskiej w Nowym Porcie. Zrekonstruowana kula  różni się  od poprzedniej: ma 1,7 metra średnicy i 70 kg, a sygnał emitowany jest pięć razy dziennie (o 10, 12, 14, 16 i 18). Sygnał emitowany jest z Europejskiej Centrali Czasu w Mainflingen koło Frankfurtu.

Neufahrwasser – Leuchtturm

Wydawca: Kaufaus S. Gellin Wydana: Neufahrwasser Numer: 72 074 Nadana w dniu: 15.10.1917

Latarnia Morska Gdańsk Nowy Portzabytkowa, latarnia morska na polskim wybrzeżu Bałtyku, położona w dzielnicy Nowy Port miasta Gdańsk.

Latarnia znajduje się pomiędzy Latarnią Morską Hel a Latarnią Morską Gdańsk Port Północny.

Została zbudowana w latach 1893-1894, zastępując starszą latarnię. Latarnia jest wzorowana na nieistniejącej latarni z Cleveland w Stanach Zjednoczonych.

1 września 1939 strzałem z okna latarni dano znak żołnierzom znajdującym się na okręcie Schleswig-Holstein do rozpoczęcia ostrzału Westerplatte. Kilka chwil później z Westerplatte padły dwa strzały – pierwszy chybił. Drugi był już celny i trafił w budynek latarni. Do dziś widać miejsca z nową jasną cegłą.

Wraz z uruchomieniem latarni w gdańskim Porcie Północnym, w 1984 roku została wyłączona. W 2004 roku latarnię otwarto dla zwiedzających.

Na szczycie latarni widać Kulę Czasu  – urządzenie używane w XIX wieku do ustawiania chronometrów okrętowych.

W portach, które dysponowały kulą czasu, o 12 w południe można było skorygować wskazania chronometrów. Dokładnie o 11.55 żelazną kulę wciągano ręcznie za pomocą korbki do połowy masztu. Dokładnie o 11.58, także ręcznie, kulę wciągano na szczyt masztu. Punktualnie o godzinie 12.00 odbierano telegraficzny sygnał z obserwatorium astronomicznego (w Gdańsku odbierano sygnał z Berlina). Pod wpływem impulsu generowanego przez sygnał uwalniał się zaczep kuli, która spadała, dając sygnał kapitanom statków. Kapitanowie statków w porcie i na redzie mogli dzięki temu dostroić chronometry. Na świecie zachowało się zaledwie kilka egzemplarzy, m.in. w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych i Nowej Zelandii.

Gdańska kula czasu była to stalowa kula średnicy 1,5 metra, ważąca 75 kg, umieszczona na trzymetrowym maszcie ponad kopułą latarni morskiej w Nowym Porcie. Zrekonstruowana kula  różni się  od poprzedniej: ma 1,7 metra średnicy i 70 kg, a sygnał emitowany jest pięć razy dziennie (o 10, 12, 14, 16 i 18). Sygnał emitowany jest z Europejskiej Centrali Czasu w Mainflingen koło Frankfurtu.

Neufahrwasser

Wydawca: Louis Glaser Wydana: Leipzig Nadana w dniu: Bez obiegu

Widok na zachodni kraniec dworca kolejowego Neufahrwasser (Nowy Port) , mostek nad torami w ciągu ulicy Blizowej, budynek mieszkalny przy tejże ulicy oraz położony już nad Kanałem Portowym „Hotel zu den 7 Provinzen”, a w głębi wejście do portu i latarnię morską z kulą czasu.                                                                                                                                                                                       Fotograf stał prawdopodobnie na dachu zachowanego do dziś budynku przy Olivaerstrasse 33a (zaznaczony literą „A” na poniższym planie).

Widoczna na pocztówce linia kolejowa przebiegała (aż do całkiem niedawna) w pewnym oddaleniu od ul. Oliwskiej.
Żelazny mostek (zachowany jeszcze całkiem długo po wojnie) był w ciągu ulicy Bliesenstrasse (po wojnie: ul. Wysoka, od niedawna pod historyczną nazwą ul. Blizowa).
Budynek mieszkalny zaraz za mostkiem miał adres Bliesenstrasse 1.
Budynek w głębi, nieotynkowany – początkowo Hafenstrasse 27. Za Kaisera był tam” Hotel zu den 7 Provinzen”. Za czasów Wolnego Miasta obiekt został wykupiony przez Polskę. Początkowo miały tam być biura polskiej stacji hydrograficznej i stacja radiotelegraficzna. Od 1930 urządzono tam Dom Polskiego Marynarza (w książce adresowej z 1937, adres był zmieniony na Hafenstrasse 37). Była to placówka z ambicjami kulturalno-oświatowymi, opiekował się nią komandor Tadeusz Ziółkowski.
Ciekawostką jest, że budynek ten, podobnie jak żelazny mostek nad torami, istniał jeszcze jakiś czas po wojnie.

Wykorzystano wiedzę blogowicza „Pumeks” z www.http://forum.dawnygdansk.pl

Poniżej, zaznaczone czarną kreską, przybliżone położenie mostka.

 

 

 

Neufahrwasser – Hafen.

Wydawca: Gebr. Freymann G.m.b.H Numer: 12 45873

Dawniejsza, niemiecka nazwa dzielnicy „Neufahrwasser” pochodzi od Neues Fahrwasser, czyli „nowy tor wodny” i w XVIII wieku oznaczała pierwotnie akwen pomiędzy wybrzeżem w Nowym Porcie a wyspą w miejscu dzisiejszego półwyspu Westerplatte, obecny Kanał Portowy. Nazwę tę przeniesiono następnie na powstającą od 1772, położoną nad Kanałem Portowym osadę. W języku polskim pod koniec XIX wieku zaczęto używać nazwy w brzmieniu Nowyport lub Nowy Port, co dobrze określało dzielnicę w stosunku do „starego” portu Gdańska położonego na Motławie.

Coraz większy tonaż budowanych statków oraz niski stan rzek Wisły i Motławy spowodował konieczność przebudowy portu gdańskiego (na Motławie) jednakże już w 1807 okazało się, że port w Gdańsku będzie zbyt mały. Spowodowało to wzrost znaczenia portu w Nowym Porcie, który mógł przyjmować znacznie większe jednostki. W 1812, podczas wojen napoleońskich, na teren państwa pruskiego wkroczyli Rosjanie, oblegając w styczniu 1813 Nowy Port, broniony przez wojska francuskie. Osada wyszła z oblężenia zrujnowana, po wojnie jednak nastąpił wielki rozwój osady, a w szczególności portu.

Podczas I wojny światowej produkcja przemysłowa Nowego Portu była podporządkowana celom militarnym, a dotychczasowy port handlowy został przekwalifikowany na port wojenny.

Poniżej ten sam widok na pocztówce wydanej przez Dr. Trenkler Co. (Wydana: Leipzig;  Numer: 21638;  Nadana w dniu: 10.08.1910)

 

 

Neufahrwasser – Hafen.

Wydawca: Clara Bernthal Wydana: Danzig Nadana w dniu: 09.06.1918

Dawniejsza, niemiecka nazwa dzielnicy „Neufahrwasser” pochodzi od Neues Fahrwasser, czyli „nowy tor wodny” i w XVIII wieku oznaczała pierwotnie akwen pomiędzy wybrzeżem w Nowym Porcie a wyspą w miejscu dzisiejszego półwyspu Westerplatte, obecny Kanał Portowy. Nazwę tę przeniesiono następnie na powstającą od 1772, położoną nad Kanałem Portowym osadę. W języku polskim pod koniec XIX wieku zaczęto używać nazwy w brzmieniu Nowyport lub Nowy Port, co dobrze określało dzielnicę w stosunku do „starego” portu Gdańska położonego na Motławie.

Coraz większy tonaż budowanych statków oraz niski stan rzek Wisły i Motławy spowodował konieczność przebudowy portu gdańskiego (na Motławie) jednakże już w 1807 okazało się, że port w Gdańsku będzie zbyt mały. Spowodowało to wzrost znaczenia portu w Nowym Porcie, który mógł przyjmować znacznie większe jednostki. W 1812, podczas wojen napoleońskich, na teren państwa pruskiego wkroczyli Rosjanie, oblegając w styczniu 1813 Nowy Port, broniony przez wojska francuskie. Osada wyszła z oblężenia zrujnowana, po wojnie jednak nastąpił wielki rozwój osady, a w szczególności portu.

Podczas I wojny światowej produkcja przemysłowa Nowego Portu była podporządkowana celom militarnym, a dotychczasowy port handlowy został przekwalifikowany na port wojenny.

 

Neufahrwasser – Kriegsschiffe

Wydawca: William Stobbies Wydana: Danzig-Neufahrwasser

Dawniejsza, niemiecka nazwa dzielnicy „Neufahrwasser” pochodzi od Neues Fahrwasser, czyli „nowy tor wodny” i w XVIII wieku oznaczała pierwotnie akwen pomiędzy wybrzeżem w Nowym Porcie a wyspą w miejscu dzisiejszego półwyspu Westerplatte, obecny Kanał Portowy. Nazwę tę przeniesiono następnie na powstającą od 1772, położoną nad Kanałem Portowym osadę. W języku polskim pod koniec XIX wieku zaczęto używać nazwy w brzmieniu Nowyport lub Nowy Port, co dobrze określało dzielnicę w stosunku do „starego” portu Gdańska położonego na Motławie.

Coraz większy tonaż budowanych statków oraz niski stan rzek Wisły i Motławy spowodował konieczność przebudowy portu gdańskiego (na Motławie) jednakże już w 1807 okazało się, że port w Gdańsku będzie zbyt mały. Spowodowało to wzrost znaczenia portu w Nowym Porcie, który mógł przyjmować znacznie większe jednostki. W 1812, podczas wojen napoleońskich, na teren państwa pruskiego wkroczyli Rosjanie, oblegając w styczniu 1813 Nowy Port, broniony przez wojska francuskie. Osada wyszła z oblężenia zrujnowana, po wojnie jednak nastąpił wielki rozwój osady, a w szczególności portu.

Podczas I wojny światowej produkcja przemysłowa Nowego Portu była podporządkowana celom militarnym, a dotychczasowy port handlowy został przekwalifikowany na port wojenny.

Neufahrwasser – Hafen.

Wydawca: Stengel & Co. G.m.b.H. Wydana: Dresden Numer: 52 391

Nowy Port.  Z lewej w głębi jedna z najpiękniejszych latarń Morza Bałtyckiego , mierząca 27 metrów wysokości, oddana do użytku w 1894 roku, wskazywała statkom wejście do portu gdańskiego do 1984 roku.

Latarnia jednocześnie była wieżą pilotów i mieściła na swym szczycie niezwykły instrument jakim była wtedy kula czasu. Jej podniesienie i spadek w każde południe pozwalał kapitanom statków na dokładne nastawianie chronometrów.

Latarnia Nowy Port przeszła do historii, gdy 1 września 1939 roku strzałami z niej to właśnie, a później z pancernika „Schleswig-Holstein” w kierunku polskiego Westerplatte Niemcy rozpoczęły II Wojnę Światową.

W 2004 roku latarnia otworzyła swoje podwoje dla zwiedzających. W jej wnętrzu podziwiać można pięknie zachowane stare historyczne urządzenia optyczne oraz wspaniałą wystawę latarnictwa morskiego. Zachwyca również widok z jej szczytu na Port Gdański, Westerplatte i całą Zatokę Gdańską aż po Gdynię i Hel.

W 2008 roku sławna XIX-wieczna kula czasu na Latarni została odrestaurowana i dziś pokazuje codziennie czas o godzinach 12, 14, 16 i 18-tej z dokładnością 1 sekundy błędu na 200 tysięcy lat!

 

Neufahrwasser.

Wydawca: Stengel & Co. G.m.b.H. Wydana: Dresden Numer: 45 732 Nadana w dniu: 29.10.1918

Widok na Nowy Port  z przystani statków odpływających z Westerplatte do Gdańska, Sopotu, Helu i  Jelitkowa.

Neufahrwasser

Wydawca: Stengel & Co. G.m.b.H. Wydana: Dresden Numer: 43 900

Widok na Nowy Port  z przystani statków odpływających z Westerplatte do Gdańska, Sopotu, Helu i  Jelitkowa.

Neufahrwasser – Weischelmunde. No 9 785

Wydawca: Louis Glaser Wydana: Leipzig Numer: 9 785 Nadana w dniu: Bez obiegu

Twierdza Wisłoujściezabytkowa twierdza w Gdańsku nad Martwą Wisłą, przy dawnym ujściu Wisły do Zatoki Gdańskiej.

Znajduje się nieopodal osiedla Wisłoujście, Westerplatte i Portu Północnego.  W 1482 wybudowano w tym miejscu ceglaną wieżę z latarnią. Jej zadaniem była kontrola ruchu statków na rzece oraz bronienie dostępu do gdańskiego portu. Wokół wieży powstał wieniec artyleryjski a całość założenia ufortyfikowano czterobastionowym fortem. Twierdza Wisłoujście wielokrotnie była celem w kampaniach wojennych. W 1577 oblegał ją bezskutecznie Stefan Batory, w czasie bitwy pod Oliwą (1627) ostrzeliwała szwedzką flotę, w 1734 atakowały ją wojska rosyjsko-saskie, w 1793 pruskie, 1807Napoleon, a w 1814 znowu Prusacy. W latach 1622-1629 twierdza, zwana też Latarnią, stała się bazą polskiej floty wojennej, kotwiczącej pod osłoną dział twierdzy. W nocy z 5 na 6 lipca 1628 polskie okręty pod Wisłoujściem zostały zaatakowane przez szwedzkie wojska lądowe z użyciem artylerii, w wyniku czego zostały zatopione okręty „Żółty Lew” i galeonŚwięty Jerzy„.

W XIX wieku Twierdza odgrywała rolę więzienia, a w okresie międzywojennym mieścił się tam klub żeglarski.

Neufahrwasser. Weichselmunde. Nfw 12.

Wydawca: Dr. Trenkler Co. Wydana: Leipzig 1907 Numer: Nfw 12 Nadana w dniu: 06.08.1907

Parowiec S.S.”Richard Damme” na tle Twierdzy Wisłoujście.

Zabytkowa twierdza w Gdańsku nad Martwą Wisłą, przy dawnym ujściu Wisły do Zatoki Gdańskiej.

Znajduje się nieopodal osiedla Wisłoujście, Westerplatte i Portu Północnego.  W 1482 wybudowano w tym miejscu ceglaną wieżę z latarnią. Jej zadaniem była kontrola ruchu statków na rzece oraz bronienie dostępu do gdańskiego portu. Wokół wieży powstał wieniec artyleryjski a całość założenia ufortyfikowano czterobastionowym fortem. Twierdza Wisłoujście wielokrotnie była celem w kampaniach wojennych. W 1577 oblegał ją bezskutecznie Stefan Batory, w czasie bitwy pod Oliwą (1627) ostrzeliwała szwedzką flotę, w 1734 atakowały ją wojska rosyjsko-saskie, w 1793 pruskie, 1807Napoleon, a w 1814 znowu Prusacy. W latach 1622-1629 twierdza, zwana też Latarnią, stała się bazą polskiej floty wojennej, kotwiczącej pod osłoną dział twierdzy. W nocy z 5 na 6 lipca 1628 polskie okręty pod Wisłoujściem zostały zaatakowane przez szwedzkie wojska lądowe z użyciem artylerii, w wyniku czego zostały zatopione okręty „Żółty Lew” i galeonŚwięty Jerzy„.

W XIX wieku Twierdza odgrywała rolę więzienia, a w okresie międzywojennym mieścił się tam klub żeglarski.

 

 

Neufahrwasser Weichselmunde

Wydawca: Stengel & Co. G.m.b.H. Wydana: Dresden Numer: 51 459

Twierdza Wisłoujściezabytkowa twierdza w Gdańsku nad Martwą Wisłą, przy dawnym ujściu Wisły do Zatoki Gdańskiej.

Znajduje się nieopodal osiedla Wisłoujście, Westerplatte i Portu Północnego.  W 1482 wybudowano w tym miejscu ceglaną wieżę z latarnią. Jej zadaniem była kontrola ruchu statków na rzece oraz bronienie dostępu do gdańskiego portu. Wokół wieży powstał wieniec artyleryjski a całość założenia ufortyfikowano czterobastionowym fortem. Twierdza Wisłoujście wielokrotnie była celem w kampaniach wojennych. W 1577 oblegał ją bezskutecznie Stefan Batory, w czasie bitwy pod Oliwą (1627) ostrzeliwała szwedzką flotę, w 1734 atakowały ją wojska rosyjsko-saskie, w 1793 pruskie, 1807Napoleon, a w 1814 znowu Prusacy. W latach 1622-1629 twierdza, zwana też Latarnią, stała się bazą polskiej floty wojennej, kotwiczącej pod osłoną dział twierdzy. W nocy z 5 na 6 lipca 1628 polskie okręty pod Wisłoujściem zostały zaatakowane przez szwedzkie wojska lądowe z użyciem artylerii, w wyniku czego zostały zatopione okręty „Żółty Lew” i galeonŚwięty Jerzy„.

W XIX wieku Twierdza odgrywała rolę więzienia, a w okresie międzywojennym mieścił się tam klub żeglarski.

 

 

Neufahrwasser. Festung Weichselmunde. No Dzg 138.

Wydawca: Dr. Trenkler Co. Wydana: Leipzig 1908 Numer: Dzg. 138 Nadana w dniu: Bez obiegu

Z lewej strony na pierwszym planie parowiec S.S.”Fink” a w tle Twierdza Wisłoujściezabytkowa twierdza w Gdańsku nad Martwą Wisłą, przy dawnym ujściu Wisły do Zatoki Gdańskiej.

Znajduje się nieopodal osiedla Wisłoujście, Westerplatte i Portu Północnego.  W 1482 wybudowano w tym miejscu ceglaną wieżę z latarnią. Jej zadaniem była kontrola ruchu statków na rzece oraz bronienie dostępu do gdańskiego portu. Wokół wieży powstał wieniec artyleryjski a całość założenia ufortyfikowano czterobastionowym fortem. Twierdza Wisłoujście wielokrotnie była celem w kampaniach wojennych. W 1577 oblegał ją bezskutecznie Stefan Batory, w czasie bitwy pod Oliwą (1627) ostrzeliwała szwedzką flotę, w 1734 atakowały ją wojska rosyjsko-saskie, w 1793 pruskie, 1807Napoleon, a w 1814 znowu Prusacy. W latach 1622-1629 twierdza, zwana też Latarnią, stała się bazą polskiej floty wojennej, kotwiczącej pod osłoną dział twierdzy. W nocy z 5 na 6 lipca 1628 polskie okręty pod Wisłoujściem zostały zaatakowane przez szwedzkie wojska lądowe z użyciem artylerii, w wyniku czego zostały zatopione okręty „Żółty Lew” i galeonŚwięty Jerzy„.

W XIX wieku Twierdza odgrywała rolę więzienia, a w okresie międzywojennym mieścił się tam klub żeglarski.

Neufahrwasser – Eingang zur Festung.

Wydawca: William Stobbies Wydana: Neufahrwasser Numer: 209 Nadana w dniu: Bez obiegu

Twierdza Wisłoujściezabytkowa twierdza w Gdańsku nad Martwą Wisłą, przy dawnym ujściu Wisły do Zatoki Gdańskiej.

Znajduje się nieopodal osiedla Wisłoujście, Westerplatte i Portu Północnego.  W 1482 wybudowano w tym miejscu ceglaną wieżę z latarnią. Jej zadaniem była kontrola ruchu statków na rzece oraz bronienie dostępu do gdańskiego portu. Wokół wieży powstał wieniec artyleryjski a całość założenia ufortyfikowano czterobastionowym fortem. Twierdza Wisłoujście wielokrotnie była celem w kampaniach wojennych. W 1577 oblegał ją bezskutecznie Stefan Batory, w czasie bitwy pod Oliwą (1627) ostrzeliwała szwedzką flotę, w 1734 atakowały ją wojska rosyjsko-saskie, w 1793 pruskie, 1807Napoleon, a w 1814 znowu Prusacy. W latach 1622-1629 twierdza, zwana też Latarnią, stała się bazą polskiej floty wojennej, kotwiczącej pod osłoną dział twierdzy. W nocy z 5 na 6 lipca 1628 polskie okręty pod Wisłoujściem zostały zaatakowane przez szwedzkie wojska lądowe z użyciem artylerii, w wyniku czego zostały zatopione okręty „Żółty Lew” i galeonŚwięty Jerzy„.

W XIX wieku Twierdza odgrywała rolę więzienia, a w okresie międzywojennym mieścił się tam klub żeglarski.

Weichselmunde – Eingang zur Festung.

Wydawca: William Stobbies Wydana: Neufahrwasser Numer: 7 517 Nadana w dniu: 28.09.1910

Twierdza Wisłoujściezabytkowa twierdza w Gdańsku nad Martwą Wisłą, przy dawnym ujściu Wisły do Zatoki Gdańskiej.

Znajduje się nieopodal osiedla Wisłoujście, Westerplatte i Portu Północnego.  W 1482 wybudowano w tym miejscu ceglaną wieżę z latarnią. Jej zadaniem była kontrola ruchu statków na rzece oraz bronienie dostępu do gdańskiego portu. Wokół wieży powstał wieniec artyleryjski a całość założenia ufortyfikowano czterobastionowym fortem. Twierdza Wisłoujście wielokrotnie była celem w kampaniach wojennych. W 1577 oblegał ją bezskutecznie Stefan Batory, w czasie bitwy pod Oliwą (1627) ostrzeliwała szwedzką flotę, w 1734 atakowały ją wojska rosyjsko-saskie, w 1793 pruskie, 1807Napoleon, a w 1814 znowu Prusacy. W latach 1622-1629 twierdza, zwana też Latarnią, stała się bazą polskiej floty wojennej, kotwiczącej pod osłoną dział twierdzy. W nocy z 5 na 6 lipca 1628 polskie okręty pod Wisłoujściem zostały zaatakowane przez szwedzkie wojska lądowe z użyciem artylerii, w wyniku czego zostały zatopione okręty „Żółty Lew” i galeonŚwięty Jerzy„.

W XIX wieku Twierdza odgrywała rolę więzienia, a w okresie międzywojennym mieścił się tam klub żeglarski.

Weichselmunde. Kranzgebaude. Eingang. No Wmd 2.

Wydawca: Dr. Trenkler Co. Wydana: Leipzig Numer: Wmd 2 Nadana w dniu: 15.10.1919

Twierdza Wisłoujściezabytkowa twierdza w Gdańsku nad Martwą Wisłą, przy dawnym ujściu Wisły do Zatoki Gdańskiej.

Znajduje się nieopodal osiedla Wisłoujście, Westerplatte i Portu Północnego.  W 1482 wybudowano w tym miejscu ceglaną wieżę z latarnią. Jej zadaniem była kontrola ruchu statków na rzece oraz bronienie dostępu do gdańskiego portu. Wokół wieży powstał wieniec artyleryjski a całość założenia ufortyfikowano czterobastionowym fortem. Twierdza Wisłoujście wielokrotnie była celem w kampaniach wojennych. W 1577 oblegał ją bezskutecznie Stefan Batory, w czasie bitwy pod Oliwą (1627) ostrzeliwała szwedzką flotę, w 1734 atakowały ją wojska rosyjsko-saskie, w 1793 pruskie, 1807Napoleon, a w 1814 znowu Prusacy. W latach 1622-1629 twierdza, zwana też Latarnią, stała się bazą polskiej floty wojennej, kotwiczącej pod osłoną dział twierdzy. W nocy z 5 na 6 lipca 1628 polskie okręty pod Wisłoujściem zostały zaatakowane przez szwedzkie wojska lądowe z użyciem artylerii, w wyniku czego zostały zatopione okręty „Żółty Lew” i galeonŚwięty Jerzy„.

W XIX wieku Twierdza odgrywała rolę więzienia, a w okresie międzywojennym mieścił się tam klub żeglarski.

Neufahrwasser – Oliver Strasse

Wydawca: Stengel & Co. G.m.b.H. Wydana: Dresden Numer: 52 421 Nadana w dniu: Bez obiegu

Morski Kościół Misyjny Niepokalanego Serca Maryi w  Nowym Porcie przy ul. Oliwskiej.

Historia dawnego kościoła ewangelickiego w Nowym Porcie (Neufahrwasser) sięga początków XIX w. Wspólnota ewangelicka po okresie wojen napoleońskich została bez miejsca modlitw i spotkań. Zniszczeniu uległy świątynie w pobliskim Wisłoujściu (Weichselmünde) i na Chełmie (Stolzenberg), z których to dzięki uprzejmości gospodarzy mieszkańcy Nowego Portu mogli korzystać. Na ul. Oliwskiej 2 (Olivaerstrasse) rolę miejsca modlitwy początkowo pełnił dawny warsztat, w którym wcześniej wytwarzano beczki do transportu soli. Miejsce z czasem okazało się zbyt ciasne dla rosnącej rzeszy wiernych.

W 1841 r. po zebraniu odpowiednich środków, w Święto Wniebowstąpienia, konsekrowano kościół. Zbudowano go w pobliżu pierwszej kaplicy, na Przyrynku (Am Markt). Był to nieduży budynek o konstrukcji szachulcowej, pokryty dwuspadowym dachem, którego połacie były nachylone pod niedużym kątem. Zwieńczała go mała, szpiczasta dzwonnica.
Projektantem świątyni był sam Karl Friedrich Schinkel (słynny berliński architekt, malarz, teoretyk sztuki – jeden z czołowych pruskich twórców epoki neoklasycyzmu).

Nowy Port się rozrastał, bogacił, powiększała się systematycznie liczba wiernych i świątynia okazała się zbyt mała. W styczniu 1905 r. poświęcono nowy kościół, jedną z najbardziej charakterystycznych budowli Nowego Portu. Za budulec kościoła posłużyły wielobarwne bloki kamienia i cegła. Świątynia została zbudowana w stylu neogotyckim.

Konstrukcja kościoła jest halowa z trzema szczytami poprzecznymi po każdej stronie. Główne wejście w podstawie wieży to czworo potężnych, okutych stalą, drewnianych drzwi. Wieża wraz z dwoma hełmami (w formie ostrosłupów) miała ponad 60 m wysokości.

I Wojna Światowa nie poczyniła większych szkód Kościołowi Wniebowstąpienia. Ze strat można wyliczyć tylko to, że na potrzeby zbrojeń z hełmów wież zdjęto miedzianą blachę i przetopiono dwa największe dzwony (zastąpione stalowymi).

Natomiast II Wojna Światowa nieomal doprowadziła do zagłady tej wyjątkowej świątyni. W trakcie ofensywy w 1945 r. Kościół Wniebowstąpienia stał się jednym z ulubionych celów ostrzału w tym rejonie Gdańska. Ślady trafień ciężkiej artylerii widoczne są do dzisiaj. Budynek w efekcie ciężkiego ostrzału i wielodniowego pożaru został zniszczony w ponad połowie. Destrukcji uległy wieże wraz z dzwonami, zegarem i jego tarczami a także wyposażenie, sklepienie i dach .

Po zakończeniu działań wojennych kościół przeszedł w ręce Franciszkańskiego Zakonu Świeckich. Nowi gospodarze razem z wiernymi na wszelkie możliwe sposoby próbowali ratować świątynię. Przystąpiono do odbudowy. Niestety ze względu na ówczesne realia i nikłe środki, remont w pierwszym okresie miał mnóstwo trudności technicznych. Nie odbudowano hełmów wieży, co było planowane. Niestety ściany były zbyt osłabione i nie utrzymałyby ciężaru odtworzonych wież. Systematycznie dzięki staraniom wielu osób Kościół Wniebowstąpienia powoli wracał do „życia”. W kwietniu 1949 r. świątynię ponownie poświęcono i nadano mu nowe wezwanie: Morski Kościół Misyjny Niepokalanego Serca Maryi.

Niestety do dzisiejszego dnia kościół nie odzyskał hełmów wieży. Przy nowoczesnych technologiach, tworzywie, i dzięki odpowiednim funduszom możliwe byłoby ich odbudowanie.

Za: http://fritzek-neufahrwasser.blogspot.com

Neufahrwasser Himmelfahrtskirche.

Wydawca: Foto-Sonnke Wydana: Danzig Nadana w dniu: 15.06.1943

Historia dawnego kościoła ewangelickiego w Nowym Porcie (Neufahrwasser) sięga początków XIX w. Wspólnota ewangelicka po okresie wojen napoleońskich została bez miejsca modlitw i spotkań. Zniszczeniu uległy świątynie w pobliskim Wisłoujściu (Weichselmünde) i na Chełmie (Stolzenberg), z których to dzięki uprzejmości gospodarzy mieszkańcy Nowego Portu mogli korzystać. Na ul. Oliwskiej 2 (Olivaerstrasse) rolę miejsca modlitwy początkowo pełnił dawny warsztat, w którym wcześniej wytwarzano beczki do transportu soli. Miejsce z czasem okazało się zbyt ciasne dla rosnącej rzeszy wiernych.

W 1841 r. po zebraniu odpowiednich środków, w Święto Wniebowstąpienia, konsekrowano kościół. Zbudowano go w pobliżu pierwszej kaplicy, na Przyrynku (Am Markt). Był to nieduży budynek o konstrukcji szachulcowej, pokryty dwuspadowym dachem, którego połacie były nachylone pod niedużym kątem. Zwieńczała go mała, szpiczasta dzwonnica.
Projektantem świątyni był sam Karl Friedrich Schinkel (słynny berliński architekt, malarz, teoretyk sztuki – jeden z czołowych pruskich twórców epoki neoklasycyzmu).

Nowy Port się rozrastał, bogacił, powiększała się systematycznie liczba wiernych i świątynia okazała się zbyt mała. W styczniu 1905 r. poświęcono nowy kościół, jedną z najbardziej charakterystycznych budowli Nowego Portu. Za budulec kościoła posłużyły wielobarwne bloki kamienia i cegła. Świątynia została zbudowana w stylu neogotyckim.

Konstrukcja kościoła jest halowa z trzema szczytami poprzecznymi po każdej stronie. Główne wejście w podstawie wieży to czworo potężnych, okutych stalą, drewnianych drzwi. Wieża wraz z dwoma hełmami (w formie ostrosłupów) miała ponad 60 m wysokości.

I Wojna Światowa nie poczyniła większych szkód Kościołowi Wniebowstąpienia. Ze strat można wyliczyć tylko to, że na potrzeby zbrojeń z hełmów wież zdjęto miedzianą blachę i przetopiono dwa największe dzwony (zastąpione stalowymi).

Natomiast II Wojna Światowa nieomal doprowadziła do zagłady tej wyjątkowej świątyni. W trakcie ofensywy w 1945 r. Kościół Wniebowstąpienia stał się jednym z ulubionych celów ostrzału w tym rejonie Gdańska. Ślady trafień ciężkiej artylerii widoczne są do dzisiaj. Budynek w efekcie ciężkiego ostrzału i wielodniowego pożaru został zniszczony w ponad połowie. Destrukcji uległy wieże wraz z dzwonami, zegarem i jego tarczami a także wyposażenie, sklepienie i dach .

Po zakończeniu działań wojennych kościół przeszedł w ręce Franciszkańskiego Zakonu Świeckich. Nowi gospodarze razem z wiernymi na wszelkie możliwe sposoby próbowali ratować świątynię. Przystąpiono do odbudowy. Niestety ze względu na ówczesne realia i nikłe środki, remont w pierwszym okresie miał mnóstwo trudności technicznych. Nie odbudowano hełmów wieży, co było planowane. Niestety ściany były zbyt osłabione i nie utrzymałyby ciężaru odtworzonych wież. Systematycznie dzięki staraniom wielu osób Kościół Wniebowstąpienia powoli wracał do „życia”. W kwietniu 1949 r. świątynię ponownie poświęcono i nadano mu nowe wezwanie: Morski Kościół Misyjny Niepokalanego Serca Maryi.

Niestety do dzisiejszego dnia kościół nie odzyskał hełmów wieży. Przy nowoczesnych technologiach, tworzywie, i dzięki odpowiednim funduszom możliwe byłoby ich odbudowanie.

Za: http://fritzek-neufahrwasser.blogspot.com

Neufahrwasser – Kaserne.

Wydawca: Johan Lukowski Wydana: Beuthen O.-S. Numer: 5436 88 084 Nadana w dniu: 01.07.1918

Neufahrwasser-Kaserne to koszary w  Nowy Porcie przy  Olivaer Strasse 35c (ul. Oliwska).

Zostały wybudowane w latach 1880–82 dla 2 batalionów (artylerii pieszej oraz piechoty). Po 1922 przekazane w użytkowanie rządowi polskiemu jako  mieszkania polskich  pracowników poczty, kolei i pracujących na Westerplatte. Służyły również za siedzibę polskich organizacji.

Od 15 IX 1939 do 31 III 1940 obóz dla aresztowanych w Gdańsku  Polaków.